ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Followers

Saturday, September 5, 2020

 Πέντε μικρές αδικίες


ΠΕΝΤΕ ΜΙΚΡΕΣ ΑΔΙΚΙΕΣ

ΑΝΤΟΝΙΟ FUSCO, Αστυνομικό Μυθιστόρημα, Ελληνικά Γράμματα, 253 σελ.

Δεν είμαι λάτρης των αστυνομικών μυθιστορημάτων, αλλά ανάμεσα σε άλλες αναγνώσεις διαβάζω πού και πού και κάποιο αστυνομικό. Το συγκεκριμένο το απέκτησα μέσω εφημερίδας (το ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, που δυστυχώς σταμάτησε πρόσφατα να κυκλοφορεί), και παρ΄ όλο που υπάρχει η άποψη πως τα βιβλία που "χαρίζονται"με τις εφημερίδες δεν μπορεί να είναι καλά, εγώ το βρήκα πολύ καλό, όπως και άλλα που πήρα με εφημερίδες (οπωσδήποτε δεν είναι όλα καλά). 

- Οι πέντε μικρές αδικίες που αναφέρονται ως τίτλος του βιβλίου, δεν είναι τίποτα άλλο από 5 φόνους ενός σίριαλ κίλερ. Το βιβλίο όμως, αρχίζει με τη περιγραφή ενός άγριου εγκλήματος - φόνου που λαμβάνει χώρα μέσα στις φυλακές. Ο αναγνώστης προχωρώντας στην ανάγνωση δεν μπορεί να καταλάβει τί σχέση έχει αυτός ο φόνος με την όλη συνέχεια της υπόθεσης.....Μόνο στις τελευταίες σελίδες αποκαλύπτει ο συγγραφέας τη σύνδεση αυτού του φόνου με τους άλλους.

- Στη συνέχεια περιγράφεται ο πρώτος φόνος των (προγραμματισμένων 5 ) . " Η ήσυχη επαρχία της Βαλντέντσα στην Τοσκάνη συνταράσσεται από τη δολοφονία μιας γυναίκας, η οποία βρέθηκε στο σπίτι της σε αφύσικη κατάσταση με ένα καλώδιο τυλιγμένο γύρω από το λαιμό της. Εκ πρώτης όψεως δείχνει για έγκλημα πάθους, αλλά το έμπειρο μάτι του Τομάζο Καζαμπόνα, του αστυνόμου που αναλαμβάνει την υπόθεση, διακρίνει ότι κάτι δεν πάει καλά. Πολλά ασύμμετρα στοιχεία στη σκηνή του εγκλήματος, πολλές οι αντιφατικές λεπτομέρειες " (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).  Η υπόθεση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο όταν η έρευνα αποκαλύπτει πως η γυναίκα που δολοφονήθηκε δεν είχε καμιά σχέση με την κάτοικο του σπιτιού (η κάτοικος του βρέθηκε ολοζώντανη, είχε φύγει για διακοπές).

- Ως αστυνομικό μυθιστόρημα, φυσικά δεν θα πρέπει να πει κανείς περισσότερα.... Μόνο θα πρέπει να αναφερθώ πως πολύ έντεχνα λογοτεχνικά, η έρευνα του αστυνόμου (και της γοητευτικής συναδέλφου του, Κριστίνα Μπελισάριο) "δένεται" και με την οικογένεια του. Είναι πολλά χρόνια παντρεμένος, με τη σύζυγο του έχει πολύ καλή σχέση (λίγα προβλήματα λόγω της δουλειάς του υπάρχουν βέβαια)  έχει ένα γιο που βρίσκεται σε κέντρο απεξάρτησης και μια κόρη που κάνει διδακτορικό στη Βαρκελώνη με θέμα τη ψυχολογία της παραβατικότητας και της εγκληματικότητας !

Κλείνοντας, θέλω να επαναλάβω πως, παρά το ότι το βιβλίο ήταν μια προσφορά του ΕΘΝΟΥΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, προσωπικά το βρήκα πολύ καλό αστυνομικό μυθιστόρημα.


Friday, December 7, 2018

Ο ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΓΚΑΤΣΜΠΥ


Ο ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΓΚΑΤΣΜΠΥ, Συγγραφέας Fitzgerald F. Scott, Eκδόσεις Παπαδόπουλος

μετάφραση Αργυρώ Ζαχαρίου (Η έκδοση περιλαμβάνει εισαγωγή και αναλυτικό βιογραφικό του συγγραφέα από τη μεταφράστρια).


Η ιστορία εκτυλίσσεται στη δεκαετία του 1920, εποχή της τζαζ, εποχή αφθονίας, εποχή της υπερβολής.

Ο Τζέυ Γκάτσμπυ έχει ένα περίεργο - μυστηριώδες παρελθόν. Είναι πάμπλουτος, αλλά κανένας δεν γνωρίζει πώς απέκτησε τον τεράστιο πλούτο του. Ερωτευμένος στα νιάτα του με την Νταίζυ Φέυ, όταν ήταν φτωχός και δεν μπορούσε να την παντρευτεί, εγκαθίσταται σε μια πολυτελή έπαυλη στο Λονγκ Άιλαντ, στη Νέα Υόρκη και διοργανώνει σπάταλα - φαντασμαγορικά πάρτι, όπου καλούνται πάντα μέλη της υψηλής κοινωνίας της πόλης. Σκοπός του Γκάτσμπυ είναι να ξανακερδίσει την νεανική του αγάπη, τη Νταίζυ, η οποία είναι πια παντρεμένη με τον Τομ Μπιουκάναν. 
Την ιστορία μας την αφηγείται ο Νικ Κάραγουει, ένας νεαρός άντρας από τη Μινεσότα, ο οποίος μετακομίζει στη Ν. Υόρκη το καλοκαίρι του 1922.  Το σπίτι που ενοικίασε στη συνοικία Γουέστ Εγκ του Λογκ Άιλαντ είναι δίπλα από την εντυπωσιακή έπαυλη του Γκάτσμπυ,  ο οποίος τον καλεί στα πάρτι του και συνδέονται με στενή φιλία.
Ο Υπέροχος Γκάτσμπυ, είναι ταυτόχρονα ένα ρομαντικό και κυνικό μυθιστόρημα του 1925, καθώς ο συγγραφέας του μας περιγράφει με παραστατικό τρόπο αυτή την εποχή της τζαζ και του πλούτου, της επίδειξης, του έρωτα που κρατά χρόνια....αλλά και τους χαρακτήρες με κενότητα εσωτερικού κόσμου που δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να περιφέρονται άσκοπα και να γλεντούν όπως κι όπου μπορούν.
Το μυθιστόρημα αυτό θεωρείται ως ένα από τα σπουδαιότερα αμερικανικά μυθιστορήματα, κατατάσσεται στα κλασσικά, επειδή διαπραγματεύεται διαχρονικές αξίες, η θεματολογία του είναι πάντα επίκαιρη. Ο αναγνώστης δύσκολα μπορεί να νιώσει συμπάθεια για τους χαρακτήρες του έργου, όμως ο συγγραφέας κατορθώνει να του προκαλέσει συγκίνηση μέσω της περιγραφής του ανεκπλήρωτου έρωτα αλλά και της κατάρρευσης του αμερικάνικου ονείρου,
Ο "Υπέροχος Γκάτσμπυ" είναι ένα από τα πλέον σημαντικά έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, που κατορθώνει  να αναπαραστήσει ολοζώντανα  την εποχή του, αλλά και να την καταστήσει  την ιστορία διαχρονική !








Saturday, November 3, 2018



Μόλις τελείωσα το τελευταίο βιβλίο του διάσημου ψυχιάτρου - ψυχοθεραπευτή Irvin D. Yallom,  που είναι η αυτοβιογραφία  του. Το  έγραψε στα 85 του,  σχετικά πρόσφατα δηλαδή, καθώς σήμερα (2018) είναι 87 χρονών. Είναι κάπως περίεργο το γιατί να έχουν τόση μεγάλη επιτυχία τα βιβλία ενός ψυχοθεραπευτή, τα οποία ασχολούνται με περιστατικά ψυχιατρικά και με την αντιμερώπιση τους.  Παρ όλ αυτά, όλα τα βιβλία του, που δεν παύουν να είναι μυθιστορήματα, έχουν μια καταπληκτική παγκόσμια επιτυχία! Έχω διαβάσει και άλλα βιβλία του ( Η θεραπεία του Σοπενάουερ, Όταν έκλαψε ο Νίτσε, Η μάνα και το νόημα της ζωής,  Στον κήπο του Επίκουρου) και όλα μου άρεσαν! Αυτό εδώ, μια αυτοβιογραφία, διαβάζεται άνετα, από την αρχή μέχρι το τέλος.
" Την καρδιά μου αγγίζουν τώρα πολλές αναμνήσεις που είχαν από πολύ καιρό αποκοιμηθεί..... ".  Ένα πολύ χαρακτηριστικό συγκινητικό απόσπασμα: " Πραγματικά, καθώς πλησιάζω στο τέλος, ανακαλύπτω πως πορεύομαι σε κύκλο, πλησιάζοντας ολοένα πιο κοντά στην αρχή. Οι αναμνήσεις των θεραπευόμενων πυροδοτούν τώρα συχνότερα τις δικές μου, η δουλειά που κάνω μαζί τους προς το δικό τους μέλλον προσκαλεί και ανακινεί το δικό μου παρελθόν και διαπιστώνω πως επισκέπτομαι ξανά την ιστορία μου». 
Ποιο το περιεχόμενο του βιβλίου?  Αφού πρόκειται για αυτοβιογραφία ...διαβάζουμε το τόπο γέννησης του, τον τρόπο ανατροφής, αναμνήσεις από τη παιδική του ηλικία. Βλέπουμε το πώς αναπτύχθηκε μέσα του η ενσυναίσθηση και πώς αποφάσισε να σπουδάσει την ιατρική επιστήμη. Γιατί επέλεξε τελικά την ψυχιατρική ως ειδικότητα και ειδικότερα την ψυχοθεραπεία?  Πώς δημιούργησε νέο τρόπο διάδρασης ανάμεσα στους ψυχοθεραπευόμενους....μια νέα διεργασία στις ψυχοθεραπευτικές ομάδες. Μας λέει γιατί και πώς ασχολήθηκε με τον υπαρξισμό, με τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία.  Αναφέρεται συχνά και με λεπτομέρειες στα οικογενειακά του,  ιδίως εκφράζει τον θαυμασμό του και την αγάπη του για τη Μαίριλυν (τη σύζυγό του) και εξηγεί πώς κατάφεραν να μείνουν τόσα χρόνια μαζί δημιουργώντας μια πολυμελή οικογένεια (4 παιδιά και 8 εγγόνια). Αναφέρεται στη υπαρξιακή ψυχοθεραπεία, την απόφαση του να μελετήσει πολύ φιλοσοφία και λογοτεχνία έτσι ώστε να αποφασίσει να γράψει ο ίδιος λογοτεχνία. Μάλιστα παραιτήθηκε νωρίς από την έδρα του καθηγητή Ψυχιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ των ΗΠΑ, για να αφοσιωθεί στη συγγραφή μυθιστορημάτων (με θέμα πάντα τη ψυχοθεραπεία).
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μας τους Έλληνες, είναι η δήλωση του πως έγινε 'Ελληνας! 
Σε ένα κεφάλαιο με τίτλο ΠΩΣ ΕΓΙΝΑ ΕΛΛΗΝΑΣ περιγράφει πολλά και τελειώνοντας γράφει :
" Είναι τόσο πολλές οι τρομακτικές και θλιβερές ειδήσεις στο κόσμο σήμερα που σε όλους μας προκαλούν κόπωση και μούδιασμα, ωστόσο κάθε φορά που κάποιος παρουσιαστής ειδήσεων αναφέρει την Ελλάδα, η Μαίρυλιν κι εγώ στήνουμε πάντα αυτί. Πάντα θα αισθάνομαι ένα είδος θαυμασμού για τους Έλληνες και ευγνωμοσύνη που με θεωρούν κάτι σαν επίτιμο πολίτη της χώρας τους" .
 «Αυτό ήταν η ζωή; Τότε άλλη μια φορά!» ο τίτλος του βιβλίου δείχνει τη λατρεία του για τη ζωή, αλλά ταυτόχρονα πως ο ίδιος έχει ζήσει πραγματικά καλά και ίσως ο τίτλος αυτός να μην φανερώνει  πόσες πραγματικά ζωές έχει ζήσει. Χαρακτηριστικά αναφέρει : 
 " Ναι, λέω, η αυτοδημιουργία είναι πηγή μεγάλης περηφάνιας, αλλά γεννά και το αίσθημα ότι δεν έχουμε θεμέλια. Γνωρίζω πολλά χαρισματικά παιδιά μεταναστών που νιώθουν σαν νούφαρα στο βάλτο - πανέμορφα λουλούδια αλλά χωρίς ρίζες". " .....δεν έχω αποδεχθεί πως είμαι γέρος. Μερικές φορές δέχομαι την ιδέα ότι η απόσυρση θα έπρεπε να είναι περίοδος ξεκούρασης και γαλήνης, μια περίοδος στοχασμού με ικανοποίηση. Αντιλαμβάνομαι όμως συγχρόνως ότι υπάρχουν μερικά ανυπόταχτα συναισθήματα από τα πρώιμα χρόνια της ζωής μου, τα οποία συνεχίζουν να προκαλούν αναταράξεις και απειλούν να αναδυθούν στην επιφάνεια της ζωής μου, αν κόψω ταχύτητα.
" Επειδή καθώς φτάνω όλο και πιο κοντά, όλο και πιο κοντά στο τέλος, ταξιδεύω σ' έναν κύκλο που πλησιάζει, όλο και πλησιάζει στην αρχή" . " Τα λόγια αυτά του Νίτσε με στοιχειώνουν. Νιώθω όλο και περισσότερο κάποιες δυνάμεις να με σέρνουν προς την αφετηρία μου. Τις προάλλες πήγα με την Μαίριλυν στο..." ...." ....... Πριν την παράσταση σταματήσαμε να φάμε κάτι πρόχειρο στο Wise Sons, ένα μικρό εβραϊκό φαγάδικο που μοιάζει να έχει βγει απευθείας από την Ουάσιγκτον της δεκαετίας του 1940, από την παιδική μου ηλικία. Οι τοίχοι του είναι σχεδόν καλυμμένοι από οικογενειακές φωτογραφίες - ομάδες από φοβισμένους εκφραστικούς πρόσφυγες με μεγάλα μάτια, που έφτασαν στο νησί Έλλις από την Ανατολική Ευρώπη. Οι φωτογραφίες με καθήλωσαν. Εμοιαζαν στις φωτογραφίες της δικής μου ευρύτερης οικογένειας. Είδα ένα θλιμμένο αγόρι, που θα μπορούσε να ήμουν εγώ, να κάνει την ομιλία του στο Μπαρ Μιτσβά του, Είδα μια γυναίκα που αρχικά νόμισα ότι ήταν η μητέρα μου. Ένιωσα μια ξαφνικά - και πρωτόγνωρη- θέρμη τρυφερότητας και αισθάνθηκα ντροπή και ενοχή που έχω αναφερθεί επικριτικά σ' εκείνην σ' αυτό εδώ το βιβλίο. Όπως η μητέρα μου, έτσι και η γυναίκα της φωτογραφίας φαινόταν αμόρφωτη, τρομαγμένη, άνθρωπος του μόχθου που το μόνο που έκανε ήταν να προσπαθεί να επιβιώσει και να μεγαλώσει την οικογένεια της σε μια καινούρια ξένη κουλτούρα. Η ζωή μου ήταν τόσο πλούσια, τόσο προνομιούχα, τόσο ασφαλής - σε μεγάλο βαθμό χάρη στο μόχθο και στη γενναιοδωρία της μητέρας μου. Καθόμουν λοιπόν σ' εκείνο το φαγάδικο κι έκλαιγα κοιτάζοντας τα μάτια της γυναίκας και τα μάτια όλως εκείνων των προσφύγων. Έχω ζήσει μια ζωή εξερευνώντας, αναλύοντας και ανακατασκευάζοντας το παρελθόν μου, τώρα όμως συνειδητοποιώ ότι υπάρχει μέσα μου μια κοιλάδα δακρύων και πόνου από τα οποία ίσως να μην απαλλαγώ ποτέ". 

Ένα καλό βιβλίο, ναι. Ο Γιάλομ είναι ένας πετυχημένος ψυχίατρος - ψυχοθεραπευτής και συγγραφέας. . Έχει γυρίσει όλο το κόσμο, έχει θαυμαστές και αναγνώστες σε όλες σχεδόν τις χώρες. Έχει κάνει μια υπέροχη οικογένεια....Δικαίως αναφωνεί : ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΖΩΗ ; ΤΟΤΕ ΑΛΛΗ ΜΙΑ ΦΟΡΑ. Το ερώτημα μου είναι : Αν είχε γεννηθεί σε μια πάμφτωχη χώρα, αν ζούσε πεινώντας και διψώντας....αν έβλεπε γύρω του να παθαίνουν σαν...μύγες οι συνάνθρωποι του....Αν ο πόλεμος ήταν μια μόνιμη κατάσταση στη χώρα του......Θα έλεγε το ίδιο ; 

.

Friday, June 22, 2018



“ Ο ΣΤΟΟΥΝΕΡ,” JOHN WILLIAMS, μετάφαραση Αθηνά Δημητριάδου. Εκδόσεις Guteberg Aldina, 2017, σελ 408.
Σε πολυτονικό σύστημα! Πιστεύω πως η μετάφραση είναι εξαιρετική!

Απογοητευμένος εδώ και καιρό από το ότι δεν έβρισκα καλά βιβλία να διαβάσω, αποφάσισα να στραφώ στη “κλασσική” λογοτεχνία. Έτσι στη τελευταία μου επίσκεψη στο βιβλιοπωλείο, δήλωσα στη νεαρή υπάλληλο πως ενδιαφέρομαι για κλασσική λογοτεχνία και το πρώτο βιβλίο που μου σύστησε ήταν Ο ΣΤΟΟΥΝΕΡ. Το πήρα και δεν το μετάνοιωσα....Επιτέλους ένα καλό βιβλίο.
Το μυθιστόρημα πρωτοεκδόθηκε στην Αμερική το 1964. Είχε μείνει στην αφάνεια μέχρι που άρχισε η μετάφραση και επανέκδοση του σε διάφορες Ευρωπαϊκές χώρες με κυκλοφοριακή επιτυχία. Και το 2017 εκδόθηκε και στην Ελλάδα.
Ο Στόουνερ είναι το μοναχοπαίδια ενός αγροτικού ζευγαριού, που από πολύ μικρός βοηθά τους γονείς του στις σκληρές αγροτικές εργασίες. Όταν τελείωσε το γυμνάσιο το 1910, σε ηλικία 19 ετών, ο πατέρας του, που έμαθε πως στο Πανεπιστήμιο στην Κολόμπια άρχισε να λειτουργεί Γεωπονική Σχολή, τον στέλλει να σπουδάσει με σκοπό να τους βοηθήσει ως γεωπόνος περισσότερο στη καλλιέργεια και απόδοση των γεωργικών τους απασχολήσεων. ΄Ετσι έφυγε από το χωριό του, εγκαταστάθηκε κοντά στη Κολόμπια σε αγρόκτημα ξαδέλφου της μητέρας του, όπου θα έμενε προσφέροντας εργασία για τη διαμονή και διατροφή του, κατά το χρόνο των σπουδών του......
Ανάμεσα στα μαθήματα του στο Πανεπιστήμιο, ήταν και η Επισκόπηση της Αγγλικής Λογοτεχνίας, που με κάποιον τρόπο τον γοήτευσε, ιδιαίτερα δε όταν άκουσε το 73ο σονέτο του Σαίξπηρ, εντυπωσιάζεται τόσο που αποφασίζει να εγκαταλείψει τις σπουδές του στη Γεωπονική και να μεταπηδήσει στις φιλολογικές! Μετά το τέλος των σπουδών του, δεν επιστρέφει στο σπίτι του αλλά με την παρότρυνση του μέντορα του παραμένει στο Πανεπιστήμιο όπου εργάζεται μόνιμα ως βοηθός καθηγητής της Αγγλικής Φιλολογίας. Το μυθιστόρημα ασχολείται λεπτομερώς με τις δρατηριότητες του ως καθηγητού, τις μελέτες του, τον έρωτα του με μια γυναίκα που την είχε εξιδανικεύσει, το γάμο τους (που ήταν αποτυχημένος), τη χρησιμοποίηση της μοναχοκόρης τους από τη γυναίκα του ως όπλο εναντίον του, την εξωσυζυγική του σχέση με μια νεαρή καθηγήτρια με την οποία ταίριαζαν απολύτως......Πνευματικά, σωματικά, λογοτεχνικά....” Τη ζωή που ζούσαν τώρα δεν την είχε φανταστεί ούτε ο ένας ούτε ο άλλος. Από το πάθος στη λαγνεία και από εκεί σ έναν βαθύτατο αισθησιασμό που ξαναγεννιόταν κάθε στιγμή. Είχαν μάθει να είναι μαζί χωρίς να μιλούν, απέκτησαν και τη συνήθεια της ανάπαυλας” . Περιγράφεται λεπτομερώς επίσης ο στρυφνός χαρακτήρας της γυναίκας του και η μεταξύ τους σχέση, που ήταν η μεγάλη του απογοήτευση.
'Οπως αναφέρει και ο Άρης Μπερλής στο επίμετρο, «κεντρική ιδέα του βιβλίου δεν είναι ο έρωτας αλλά η αναπόδραστη τραγικότητα της ζωής, η τραγικότητα της ζωής του κύριου ήρωα του αλλά και όλων των άλλων χαρακτήρων».
Σε όλη τη ζωή του ως καθηγητής αφοσιώθηκε με πάθος, δύναμη, ζήλο να μεταλαμπαδεύσει τις γνώσεις του. Ταυτόχρονα προσπαθούσε, χωρίς επιτυχία όμως, να είναι σωστός πατέρας και σύζυγος. Το παραδέχτηκε κι ο ίδιος...
Η στράτευση σε έναν στόχο καθηγητή με την σχολαστικότητα και την εσωστρεφή συμπεριφορά τελικά του κόστισε τις διαπροσωπικές σχέσεις.
Από την εισαγωγή : Σε μια συνέντευξη του ο συγγραφέας απάντησε σε σχετική ερώτηση αν η λογοτεχνία γράφεται προς τέρψη του αναγνώστη: “ Αποκλειστικά και μόνο. Για το Θεό, είναι κουτό να διαβάζεις χωρίς να το βιώνεις” Η απόλαυση αυτή, αναντίρρητα πολύ υψηλού επιπέδου, υπάρχει στον Στόουνερ.
Αποσπάσματα : “ ... Τη αγάπη για τη λογοτεχνία, για τη γλώσσα, για το μυστήριο του νου και της καρδιάς, πώς αποκαλύπτονται στους ασήμαντους, αλλόκοτους συνδυασμούς γραμμάτων και λέξεων, τα τυπωμένα γράμματα, τόσο μαύρα, τόσο ψυχρά - την αγάπη που κρατούσε κρυμμένη σαν να ήταν παράνομη ή επικίνδυνη, άρχισε πια να τη δείχνει, στην αρχή διστακτικά, μετά τολμηρά, στο τέλος υπερήφανα....”
......Όμως ο Γουίλιαμ Στόουνερ γνώριζε τον κόσμο με έναν τρόπο που λίγοι από τους νεότερους συναδέλφους του μπορούσαν να καταλάβουν. Βαθιά μέσα του, πιο βαθιά από τις αναμνήσεις του, υπήρχε η γνώση της κακουχίας και της πείνας, της καρτερίας και του πόνου. Αν και σπάνια ανακαλούσε τα χρόνια της νιότης του στο αγρόκτημα του Μπούνβιλ, υπήρχε πάντα στα όρια του συνειδητού και υποσυνείδητου η φωνή του αίματος που είχε κληρονομήσει, από προγόνους στωϊκούς που έζησαν ζωή σκληρή και ζοφερή, που ο κώδικας της ηθικής τους τούς υπαγόρευε να στρέφουν προς το κόσμο που τους καταπίεζε πρόσωπα ανέκφραστα, σκληρά και σκοτεινά....”

Σε όσες κι όσους αγαπούν τη λογοτεχνία, ως ...τέχνη του λόγου...το συνιστώ ανεπιφύλακτα.




Monday, January 1, 2018


ΣΚΕΨΕΙΣ - ΑΠΟΨΕΙΣ - ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ - ΑΠΟΡΙΕΣ
Το κατωτέρω κείμενο μου, δημοσιεύτηκε (σχεδόν ακριβώς το ίδιο) στην τοπική εφημερίδα της Λάρισας, την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, πριν από λίγες μέρες (Παρασκευή 29 Δεκεμβρίου 2017) με τίτλο "Ωριμος λαός".  Αφορμή για να το συντάξω, ήταν οι συχνές συζητήσεις με φίλους, και η διαφωνία μου ως προς τη χρήση του όρου "ώριμος λαός" , καθώς και (με βάση τον ορισμό αυτό) οι ευθύνες του στη πορεία μιας χώρας.
Ωριμος λαός
Τακτικά, καθημερινά μάλλον, ακούμε και διαβάζουμε τον όρο <ΛΑΟΣ> , ένα όρο για τον οποίο διαφωνώ πλήρως στις περιπτώσεις που αναφέρονται στην ωριμότητα του και πιο συγκεκριμένα όταν του αποδίδονται ευθύνες για την πορεία ή την κατάσταση μιας χώρας. Η απορία μου και η ένσταση μου επικεντρώνονται στην αδυναμία μου να κατανοήσω πώς είναι δυνατόν από ένα σύνολο που αποτελέιται από εκατομύρια ξεχωριστά ανθρώπινα μυαλά, με διαφορετικά γονίδια, διαφορετικές γνώσεις και εμπειρίες, διαφορετικές επιρροές κλπ κλπ, να περιμένουμε και να απαιτούμε να συμπεριφέρεται ως ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ!
Λέμε π.χ. << Δεν είναι ώριμος ο ελληνικός λαός>> ! Δεν το κατανοώ...... Συγκρίνουμε συχνά τη συμπεριφορά των Δυτικών και ειδικά των Βορείων Ευρωπαίων πολιτών, με τη συμπεριφορά των Ελλήνων και (φυσιολογικά) βγάζουμε συμπεράσματα όχι κολακευτικά για τους τελευταίους. Αγνοούμε όμως την ιστορία και τον τρόπο διαμόρφωσης της συμπεριφοράς των πολιτών.
Κατά τη ταπεινή μου γνώμη υπάρχουν τεράστιες - καθοριστικές διαφορές, πέραν της διαφορετικής ιδιοσυγκρασίας των Ελλήνων :
1) Η αυστηρότατη και δίκαιη εφαρμογή των νόμων για όλους σε όλες (ίσως) τις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες.
2. Ο σεβασμός του κράτους προς τους πολίτες (αναγκαία προϋπόθεση για να υπάρχει και σεβασμός των πολιτών προς το κράτος).
3. Κοινωνική πρόνοια.
4. Η συνεργασία μεταξύ των κομμάτων για την αντιμετώπιση των σοβαρών προβλημάτων (όπως π.χ. ήταν - είναι η οικονομική κρίση).
Αυτά είναι, πιστεύω, τα πιο βασικά, θα υπάρχουν και άλλοι σημαντικοί λόγοι.....
Θα ήθελα, αφού επικρατούσαν τα ανωτέρω ΚΑΙ στην Ελλάδα, να έβλεπα τη συμπεριφορά των πολιτών ...και μετά να έβγαζα συμπεράσματα. Διότι δεν πιστεύω πως οι πολίτες στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ...γεννηθεί "ώριμοι", "πολιτισμένοι". Διαμορφώθηκαν έτσι επειδή οι ηγεσίες τους προηγήθηκαν ώριμες (με τον όρο "ηγεσίες" δεν εννοώ μόνο τις πολιτικές βεβαίως), που εκπαίδευσαν αφενός τους λαούς, αφετέρου δε με το δικό τους παράδειγμα τρόπου ζωης (υπακοή στους νόμους, σεβασμό στους πολίτες κλπ ) επηρέασαν καθοριστικά την πολιτική, πολιτιστική και πολιτισμική ζωή.
Ο "ΛΑΟΣ" ως ένα σύνολο ΔΕΝ μπορεί να φέρει ευθύνες. Τα άτομα, μεμονωμένα, έχουν ευθύνη. Όταν όμως δεν τιμωρείται κανείς ή η τιμωρία είναι ελαφρά, το αποτέλεσμα είναι οι παράνομοι να "σπρώχνουν" ΚΑΙ τους νομοταγείς να παρανομοὐν..... Τα παραδείγματα άπειρα :
α) Τα αυθαίρετα, β) Η οδηγική συμπεριφορά, γ) Η φοροδιαφυγή είναι μερικά μόνο.
Ως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, αναφέρω την εντός πολύ μικρού χρονικού διαστήματος, εξάλειψη του χουλιγκαλισμού στην Μ. Βρεττανία ( "ωρίμασε" ξαφνικά ο "φίλαθλος" αγγλικός λαός ;) σε αντιπαράθεση με το φαινόμενο των Εξαρχείων, που για τόσα πολλά χρόνια ταλαιπωρεί μια μεγάλη περιοχή των Αθηνών!

Σύμφωνα με το λεξικό της Νεοεληνικής Γλώσσας της Ακαδημίας Αθηνών :
Λαός : το σύνολο των πολιτών ενός κράτους.
Ωριμότητα : η ιδιότητα του ώριμου
Ώριμος : (για πρόσωπα) 1. Που έχει αναπτυχθεί σωματικά και κυρίως ψυχικά, πνευματικά. Που χαρακτηρίζεται από συγκροτημένο τρόπο σκέψης, σύνεση, υπευθυνότητα. 2. (μεταφορικά) που έχει αποκτήσει ολοκληρωμένη, οριστική μορφή, περνώντας συνήθως από στάδια επανεξέτασης και βελτίωσης.
Έχοντας υπόψη αυτούς τους ορισμούς...ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΟΥΜΕ ΩΡΙΜΟ ΕΝΑ ΣΥΝΟΛΟ ΠΟΛΙΤΩΝ ? ? ?


Thursday, March 30, 2017

Μάνσφηλντ Παρκ


Το Μάνσφιλντ Παρκ, της Τζέην Ώστεν, γράφτηκε μεταξύ του 1811-1813 και το 1814 εκδόθηκε για πρώτη φορά .  Η έκδοση του βιβλίου, την ανάγνωση του οποίου μόλις τελείωσα, έγινε το 2014 από τη ΣΜΙΛΗ και σε μετάφραση Αλεξάνδρας Παπαθανοσοπούλου. Το σύνολο των σελίδων του βιβλίου είναι 612, όμως το μυθιστόρημα "περιορίζεται"  σε 559 πυκνογραμμένες σελίδες. Οι υπόλοιπες σελίδες περιλαμβάνουν: το εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης, εικόνες σπιτιών και περιοχών όπου έζησε η συγγραφέας, σύντομη βιογραφία της, και ένα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στο οποίο ενσωματώνονται αποσπάσματα θεατρικών έργων της εποχής και κείμενα -κριτικές για το μυθιστόρημα.
Απο το οπισθόφυλλο του βιβλίου :  "Το μυθιστόρημα αυτό, ένα από τα πρώτα μεγάλα έργα της ώριμης ΄Ωστεν, προαναγγέλλει με εκπληκτική διορατικότητα, και όσο κανένα άλλο βιβλίο της, τις μεταγενέστερες εξελίξεις στο μυθιστόρημα και την κουλτούρα του 19ου αιώνα. Χρησιμοποιώντας μόνο λίγες οικογένειες και μια γειτονιά, ανατέμνει αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε, με τα λόγια της Φάνης, «γνώμονα και νόμο της ζωής τους», υπερβαίνοντας έτσι κατά πολύ τα όρια της γειτονιάς - φτάνοντας στις Δυτικές Ινδίες, το δουλεμπόριο, τους ναπολεόντειους πολέμους. Δεν συνιστά απλώς μελέτη μιας οικογένειας αλλά μελέτη του θεσμού της οικογένειας, μελέτη των κανόνων και των σχέσεων που καθιστούν την οικογένεια διαχρονική οντότητα. Το «Μάνσφηλντ Παρκ», όπως και το σύγχρονό του γοτθικό μυθιστόρημα, με το οποίο ελάχιστα μοιάζει, γοητεύεται από τη φύση και το κύρος της οικογένειας, από τις περίεργες στρεβλώσεις και την θεσμοθετημένη τυραννία που επιβάλλει στα μέλη της, και ιδιαίτερα στις γυναίκες."



       Η δεκάχρονη Φάνη Πράϊς, χωρίς να το θέλει, αναγκάζεται να εγκαταλείψει το σπίτι της, για να μείνει στους θείους της Τόμας Μπέρτραμ και τη σύζυγο του,  (αδελφής της μητέρας της), στο Μάνσφιλντ Παρκ. Προσφέρθηκαν να την πάρουν κοντά τους, για να βοηθήσουν τους γονείς της μικρής Φάνης, οι οποίοι είχαν πολλά παιδιά και περνούσαν δύσκολα από οικονομικής άποψης. Κοντά τους ζούσε ακόμη μία θεία (αδελφή κι αυτή της μητέρας της), η κα Νόρις, η οποία ουσιαστικά χειραγωγούσε (ή προσπαθούσε συνεχώς να το κάνει) όλη την οικογένεια, που αποτελείται (εκτός από τον κύριο και κυρία Μπέρτραμ), τις δύο κόρες τους Μαρία και Τζούλια και τους δύο γιους, τον Τομ και τον Έντμοντ. Ενώ όλοι είναι ευγενικοί απέναντι στη Φάνη, δεν παραλείπουν να της δείχνουν πως είναι "κατώτερη" τους, ειδικά η θεία Νόρις δεν χάνει ευκαιρία κι αφορμή να της θυμίζει ποια είναι η θέση της. Η ίδια, λόγω χαρακτήρος, από τη φύση της δηλαδή, ευγενικιά, υπάκουη, ταπεινή, ανεχτική,  θεωρεί φυσιολογικό το να μην ἐχει π.χ. θέρμανση (φωτιά) το δωμάτιο της (το μοναδικό) το χειμώνα και το να μην έχει καμιά δυνατότητα κάποιας δραστηριότητας εκτός από το να κρατάει συντροφιά στη θεία της, τη λαἰδη Μπέτραμ.  Ο μόνος που της συνπεριφέρεται με αληθινή αγάπη, σεβασμό και εκτίμηση είναι ο ξάδελφος της Έντμοντ με τον οποίον είναι ερωτευμένη. Στο μυθιστόρημα εμπλέκονται πολλά πρόσωπα,  φλερτ και έρωτες, κοινωνικές συναστροφές. Η συγραφέας σατυρίζει με πολύ λεπτό τρόπο και καυστηριάζει καταστάσεις της εποχής της.
           Ενδεχομένως να μη χαρακτηρίσει κανείς το βιβλίο ως εξαιρετικό, όμως το διάβασα ευχάριστα, δεν....βαρέθηκα,  πἐρασα καλά διαβάζοντας το,  μου άρεσε η γραφή της Ώστεν.
        
  Από τα κείμενα του παραρτήματος (20 σελίδων) παραθέτω ένα μέρος του κειμένου του  Joseph Litvak   "Παρόλο που το Μάνσφηλτ Παρκ είναι το λιγότερο διαλεκτικό ή πολυσήμαντο μυθιστόρημα της Τζέην Ώστεν, δεν οδήγησε καθόλου σε ομοφωνία των κριτικών, όπως εύλογα θα περίμενε κανείς από ένα ξεκάθαρο έργο. Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες να βρεθεί κάποιο επίπεδο κοινής αποδοχής μεταξύ των ερευνητών, το φαινομενικά μονοσήμαντο αυτό μυθιστόρημα εξακολουθεί να προκαλεί αντικρουόμενα σχόλια. Κατά περίεργο τρόπο, ο παράγων που ευθύνεται για τη διαφωνία είναι ο ίδιος ο δογματισμός του..................................Εγώ πιστεύω ότι το μυθιστόρημα αυτό δεν είναι ούτε αμιγώς συντηρητικό ούτε αμιγώς προοδευτικό, αλλά ότι μάλλον διέπεται από ένα συντηρητισμό διάτρητο από εσωτερικές αντινομίες, μέσα από τις οποίες η υπονόμευση της εξουσιαστικής νοοτροπίας προχωρά σε ένα βάθος που η διαλεκτική μακροθυμία του Υπερηφάνεια και προκατάληψη ή της Έμμας δεν μπορεί να φτάσει".
        






Thursday, March 16, 2017

PAUL AUSTER Mr. VERTIGO


Το Mr. Vertigo του Paul Auster ( Μεταίχμιο, σελ. 339, μετάφραση Ιωάννα Ηλιάδη, Νοέμβριος 2016), είναι ένα μυθιστόρημα αλληγορικό ή ...επιστημονικής φαντασίας. Ο 9χρονος Γουόλτερ Κλέρμπορν Ρόουλι (Γουόλτ, αναφέρεται συνεχώς), ζητιανάκι στους δρόμους του Σεντ Λούις, επιλέγεται από τον Δάσκαλο Γεχούντι, ως παιδί που έχει το χάρισμα. Τον "μαζεύει" με τη υπόσχεση : " .....Αν δεν σε έχω μάθει να πετάς ως τα δέκατα τρίτα γενέθλια σου, πάρε μου το κεφάλι με το τσεκούρι....."  Του υπόσχεται δηλαδή πως θα του μάθει πώς να νικήσει το νόμο της βαρύτητας και θα μπορεί να πετά σαν ένα πουλί! Και με τον τρόπο αυτό να κερδίσουν πάρα πολλά πολλά χρήματα...Η μυθιστορία παρουσιάζεται ως αφήγηση από τον Γουόλτ, ο οποίος ηλικιωμένος πια, γράφει την ιστορία της ζωής του.
     Κάτω από την αυστηρή, επίμονη, καταπιεστική καθοδήγηση του μυστικοπαθούς και απρόβλεπτου αλλά καλοπροαίρετου Δασκάλου, ο Γουόλτ μετά από βασανιστικές δοκιμασίες, πραγματικά μαρτύρια, κατορθώνει να ανυψωθεί από το έδαφος! Την πρώτη φορά μόνο λίγα εκατοστά, αλλά μετά από πολλές άλλες προσπάθειες, ακόμα και αρκετά μέτρα. Ακολούθως έμαθε να.....περπατά στον αέρα, να κάνει τούμπες, να περνά πάνω από λίμνη κλπ. Μπροστά στα μάτια χιλιάδων έκπληκτων θεατών, πότε ευκολόπιστων, πότε δυσκολόπιστων, μέσα στη δεκαετία του 20, λίγα χρόνια πριν από το κραχ, κατορθώνεται το ακατόρθωτο. Επιτυγχάνεται το όνειρο του ανθρώπου να πετάξει! Όλοι θέλουν να δουν το παιδί - θαύμα, το παιδί που πετά, κι όλοι πληρώνουν το απαιτούμενο ποσό για να δουν από κοντά αυτό το φανταστικό και απίθανο θέαμα.
    Όμως, ενώ όλα έδειχναν πως η ανέλιξη του παιδιού που πετάει, θα ήταν συνεχής και με ολοένα περισσότερα και περισσότερο αξιοθαύμαστα επιτεύγματα πτήσεων...... {δεν θέλω να αποκαλύψω περισσότερα ως προς την εξέλιξη του μυθιστορήματος.....}
     Θα αναφέρω όμως πως στο μυθιστόρημα υπάρχουν όλα όσα περιγράφουν την εποχή αυτή, όπως είναι η ποτοαπαγόρευση, τον τρόμο της εποχής, τον εφιάλτη του να ζει κανείς επικίνδυνα, έρωτες κλπ. Υπάρχουν τα απροσδόκητα γυρίσματα της τύχης, απρόβλεπτες εξελίξεις.... Με λίγα λόγια, το παραμύθι προχωρεί παράλληλα με τις αλήθειες της ζωής. Αλλά δεν περιορίζεται μόνο σε εκείνη την εποχή. Η όλη αφήγηση εξελίσσεται από το 1924 μέχρι και τα τέλη σχεδόν του 20ου αιώνα.